Yapay zekâ alanındaki güncel gelişmeler; diğer belli başlı alanlarla birlikte hukuk alanını da derinden etkilemektedir. Geçmişte makine öğrenmesi; günümüzde ise derin öğrenme ve buna dayalı üretken yapay zekâ modelleri (algoritmaları) yapay zekâ alanında yaygın kullanılan yöntemlerdir. Bu gelişmelerle eş zamanlı olarak, yapay zekânın bir alt dalı olan doğal dil işlemede de kayda değer gelişmeler yaşanmış; yüksek başarımlı derin öğrenme yöntemlerinin bu alanda kullanımı ile büyük dil modelleri (large language models - LLM) adı verilen ve geniş metin kümeleri üzerinde eğitilmiş modeller birbiri ardında ortaya çıkmıştır. Derin öğrenme tabanlı bu büyük dil modellerine dayalı bir araç olan ChatGPT gibi derin üretken yapay zekâ araçları ve bunların arka planında kullanılan derin öğrenme modellerindeki güncel gelişmelerle birlikte; hukuki metinler gibi alana özgü metinlerin hızlı ve yüksek doğrulukla otomatik işlenmesi ve karar verme işlemlerinin otomatikleştirilmesi mümkün hale gelmektedir. Örneğin, ilgili bir çalışmada (güncel ChatGPT sürümünün de altyapısını oluşturan) GPT-4 yapay zekâ modelinin ABD'de baro sınavını geçtiği belirtilmiştir. Yine literatürde, Türk yargı sisteminde üretilen mahkeme kararlarının doğal dil işleme teknikleri kullanılarak işlenmesi ve bu yolla otomatik karar tahminine yönelik çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmada; hukuki metinlerin yapay zekâ teknolojileri kullanılarak otomatik işlenmesi konusunda yapılmış akademik çalışmaların güncel bir derlemesi sunulmaktadır. Otomatik işlenebilen hukuki metinler arasında başlıca yasal mevzuat (kanunlar, yönetmelikler vb.), mahkeme kararları, hukuki dilekçeler, hukuki eğitim dokümanları ve sınavlar yer almaktadır. Yapay zekâ teknolojilerinin hukuki metinler üzerinde kullanımı ile hukuk alanındaki (1) metinlerin sınıflandırılması, (2) metinlerden bilgi çıkarımı ve bunlara erişimin iyileştirilmesi, (3) mahkeme kararlarının önceden tahmin edilmesi, (4) hukuki dilekçeler gibi metinlerin oluşturulması gibi birçok kayda değer işlem yüksek doğrulukla ve otomatik şekilde gerçekleştirilebilecektir. Bu yönüyle, hukuki metinler üzerinde yapay zekâ kullanımına ilişkin bu derleme çalışmamız; gelişmeye çok açık ve toplumlar üzerinde yaygın etkisi olan bir konuya odaklanması açısından oldukça önemlidir.
Prof. Dr. Bülent Kent, Dr. Öğr. Üyesi Merve Ayşegül Kulular İbrahim.
Bilişim Hukuku Sempozyumu: Yapay Zeka ve Hukuk : İndirmek İçin Tıklayınız.